Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri

0
261

Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri, Ülkemizin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmelerinden sadece .Almanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, Fransa, K.K.T.C., Makedonya, Azerbaycan, Romanya, Çek, Bosna – Hersek, Arnavutluk,Lüksemburg, Hırvatistan, Sırbistan, Karadağ ve İtalya ile yapılan sözleşmelerle, uzun vadeli  (malullük, yaşlılık ve ölüm) sigorta kollarından vatandaşlarımıza sağlanan sosyal güvenlik hakları ile birlikte, bu ülkelerin mevzuatlarından kaynaklanan kısa vadeli (hastalık, analık, iş kazası ve meslek hastalıkları) sigorta kollarından tanınan sağlık ve para yardımı haklarından Türkiye’de de kullanılmasına imkan sağlanmıştır.

Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri

– Her iki akit taraf vatandaşlarının, hak ve yükümlülük bakımından eşit işlem görmesi,

– Bir yardım hakkının doğup doğmadığının saptanmasında, diğer akit taraf ülkesinde geçen sigortalılık sürelerinin birleştirilmesi,

-Hastalık halinde, sigortalının ve aile bireylerinin, diğer akit taraf ülkesinde bulundukları sırada da sağlık yardımlarından yararlanmaları,

– Aile bireylerinin, öteki ülkede otursalar dahi, aile yardımlarından (çocuk paraları ve zamları) yararlanmaları,

– Emekli aylığı için gerekli yaşı, diğer akit taraf ülkesine döndükten sonra tamamlayan sigortalıya emekli aylığı bağlanması,

– Akit taraf ülkesinde çalışmaları nedeniyle emekli aylığına hak kazanan sigortalının, ikametini öteki akit taraf ülkesine nakletse dahi aylığını almaya devam etmesi,

– Sigortalının ölümü halinde, hak sahipleri sıfatıyla diğer akit taraf ülkesinde oturan aile bireylerine dul-yetim aylığı bağlanması ve toptan ödeme yapılması gibi haklar sağlanmaktadır.

Dolayısıyla, sözleşmelerin ortak ve temel bir hükmü ile sözleşme hükümlerinden faydalanacak kimselerin akit tarafların mevzuatı karşısında o ülkenin vatandaşları ile hak ve menfaatler bakımından eşit sayılması imkanı sağlanmıştır. Böylece, sosyal güvenlik sözleşmesi yaptığımız ülkelerde çalışan vatandaşlarımız bakmakla yükümlü oldukları aile bireyleri, sosyal güvenlik haklarından, çalışılan ülkenin vatandaşları gibi yararlanmaktadırlar.

İmzalanan sosyal güvenlik sözleşmeleri ile vatandaşlarımız, karşı ülkenin mevzuatından kaynaklanan kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin sosyal güvenlik haklarını Türkiye’de kullanmak imkanına sahip olmuşlardır. Bu haktan vatandaşlarımız kendisi ve çalıştıkları ülkede yanında bulunan aile bireyleri yararlanabildikleri gibi, Türkiye’de bıraktıkları aile bireyleri de faydalanabilmektedir.

Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri Ülkeler Bazında Hangi Sigorta Kollarını Kapsamaktadır?

Bugün itibari ile yürürlükte bulunan 28 sosyal güvenlik sözleşmenin 11’iyalnızca uzun vadeli, 17’si ise hem uzun vadeli hem de kısa vadeli sigorta kollarına ait düzenlemeleri kapsamaktadır.

Ülkemizin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmelerinden sadece .Almanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, Fransa, K.K.T.C., Makedonya, Azerbaycan, Romanya, Çek, Bosna – Hersek, Arnavutluk,Lüksemburg, Hırvatistan, Sırbistan, Karadağ ve İtalya ile yapılan sözleşmelerle, uzun vadeli  (malullük, yaşlılık ve ölüm) sigorta kollarından vatandaşlarımıza sağlanan sosyal güvenlik hakları ile birlikte, bu ülkelerin mevzuatlarından kaynaklanan kısa vadeli (hastalık, analık, iş kazası ve meslek hastalıkları) sigorta kollarından tanınan sağlık ve para yardımı haklarından Türkiye’de de kullanılmasına imkan sağlanmıştır.

Yukarıda belirtilen ve sağlık uygulaması bulunan Almanya, İtalya ve Karadağ haricindeki diğer 11ülke sözleşmelerinde yalnızca hizmet akdi ile çalışanlar ve bunların aile bireyleri kısa vadeli sigorta kolları kapsamına alınmıştır. Ancak, Azerbaycan ile hastalık sigortasına ilişkin uygulama henüz yürürlüğe girmemiştir.

Sözleşmeler, vatandaşlarımıza gerek kısa vadeli gerekse uzun vadeli sigorta kollarından kazandıkları haklarını ülkemizde de kullanma imkanını sağlarken, sözleşmeye taraf olan ülkenin sigorta kurumu veya talep sahibi adına bu yardımların Türkiye’de hangi kuruluş tarafından yapılacağını ve uygulamada hangi mevzuatın esas alınacağını da kesin olarak belirlemiştir.

Kısa vadeli sigorta kolları açısından belirttiğimiz on yedi sözleşme ile de bu görev, Kurumumuza verilmiştir. Yine sözleşmelerin hükümlerine göre, Kurumumuz bu görevini yerine getirirken şekil ve kapsam itibariyle kendi mevzuatını uygulamakta ve sözleşmeli sigorta kurumlarının üyelerine, bunlar sanki kendi üyeleriymiş gibi ayrım gözetmeksizin yardımda bulunmaktadır. Kurumumuz, bu amaçla yaptığı masrafları, sözleşme hükümleri ile tespit edilen masraf hesaplaşması yöntemlerine göre akit ülke sigorta kurumlarından talep etmektedir.

 

Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanmış Ülkeler Hangileridir?

ÜLKE ADI İMZA TARİHİ YÜRÜRLÜK TARİHİ KAPSAMI

(SİGORTA KOLU)

UZUN VADE KISA VADE
01. İNGİLTERE 09.09.1959 01.06.1961 Evet
02. F.ALMANYA 30.04.1964 01.11.1965 Evet Evet
03. HOLLANDA 05.04.1966 01.02.1968 Evet Evet
04. BELÇİKA 04.07.1966 01.05.1968 Evet Evet
05. AVUSTURYA 12.10.1966 01.10.1969 Evet Evet
06. İSVİÇRE 01.05.1969 01.01.1972 Evet
07. FRANSA 20.01.1972 01.08.1973 Evet Evet
08. DANİMARKA 22.01.1976 01.02.1978 Evet
09. İSVEÇ 30.06.1978 01.05.1981 Evet
10. NORVEÇ 20.07.1978 01.06.1981 Evet
11. LİBYA 13.09.1984 01.09.1985 Evet
12. K.K.T.C 09.03.1987 01.12.1988 Evet Evet
13. MAKEDONYA 06.07.1998 01.07.2000 Evet Evet
14. AZERBAYCAN 17.07.1998 09.08.2001 Evet Evet
15. ROMANYA 06.07.1999 01.03.2003 Evet Evet
16. GÜRCİSTAN 11.12.1998 20.11.2003 Evet
17.BOSNA-HERSEK 27.05.2003 01.09.2004 Evet Evet
18. KANADA 19.06.1998 01.01.2005 Evet
19. KEBEK 15.10.1998 01.01.2005 Evet
20.ÇEKCUMHURİYETİ 28.06.2001 01.01.2005 Evet Evet
21. ARNAVUTLUK 15.07.1998 01.02.2005 Evet Evet
22. LÜKSEMBURG 08.12.2004 01.06.2006 Evet Evet
23. HIRVATİSTAN 12.06.2006 01.06.2012 Evet Evet
24. SLOVAKYA 25.01.2007 01.07.2013  Evet Hayır
25. SIRBİSTAN 26.10.2009 01.12.2013 Evet Evet
26. İTALYA 08.05.2012 01.08.2015 Evet Evet
27. KORE 01.08.2012 01.06.2015 Evet Hayır
28. KARADAĞ 15.03.2012 01.12.2015 Evet Evet

 

Sosyal Güvenlik Sözleşmelerine Göre Sigortalılık Sürelerinin Birleştirilmesi Nasıl Sağlanır?

Akit ülkelerde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi geçen sigortalılık sürelerinin birleştirilmesinde genel olarak aşağıdaki kurallar uygulanır:

1- Akit taraflardan birinin mevzuatına göre yardımlardan yararlanma hakkı bir sigortalılık süresinin tamamlanmış olması koşuluna bağlı ise bu mevzuatı uygulayan kurum, diğer akit tarafın mevzuatına tabi olarak geçen sigortalılık sürelerini aynı zamana rastlamamak kaydı ile kendi mevzuatına göre geçmiş süreler gibi değerlendirir. İlgilinin, bu kuralın uygulanması sonucu yardıma hak kazanamadığı durumlarda taraflar, sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamış bulundukları üçüncü bir ülkedeki sigortalılık sürelerini de, aynı zamana rastlamamak koşulu ile birleştirirler.

2- Akit taraflardan birinin mevzuatına göre yardımlardan yararlanma hakkı, bir özel rejim kapsamında bir meslekte veya belirli bir meslekte veya işte belirli bir sürenin tamamlanmasına bağlı ise sadece ilgili rejim kapsamında geçen süreler veya böyle bir rejimin olmaması durumunda aynı meslekte veya aynı işte tamamlanmış süreler, eğer uygunsa diğer akit taraf mevzuatı kapsamında bir yardım hakkının belirlenmesinde dikkate alınır. Ancak, diğer taraf ülkesinde böyle bir hizmetin bulunmaması halinde, genel rejime tabi olarak geçen sigortalılık süreleri de bu sürelerle birleştirilir.

3- Akit taraflardan birinin mevzuatına göre bir yardımın tahsisi, riskin meydana geldiği tarihte bu mevzuata tabi olma koşuluna bağlı bulunuyorsa, bu koşul; ilgili veya duruma göre ölen kişinin, belirtilen tarihte diğer tarafın mevzuatına tabi olması veya söz konusu kişi ve hak sahiplerinin diğer akit tarafın mevzuatına göre mütekabil yardımları talep edebilmeleri halinde de yerine getirilmiş sayılır.

4- Akit taraflardan birinin mevzuatına göre yardım hakkının kazanılması şartlarının tespitinde, diğer taraf ülkedeki ilk işe başlama tarihi de dikkate alınır.

5- Akit taraflardan birinin mevzuatına göre yardımlar, sigortalılık süresinin tamamı veya bir kısmındaki ortalama kazanç esası üzerinden hesaplandığı takdirde, ödenecek yardımların hesabında dikkate alınacak ortalama kazanç, kendi mevzuatına tabi olarak geçen sigortalılık süreleri içinde elde edilen kazançlara göre belirlenir.

6- Türk mevzuatına göre prim veya kesenek ödenmiş sürelerden bir ay 30 gün, bir yıl ise 360 gün olarak kabul edilir.

Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri

Kaynak: sgk.gov.tr

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here